We vinden het tegenwoordig heel normaal: meivakantie, krokusvakantie, zomervakantie…  Omdat vroeger alles anders was, geldt dat ook  voor het vieren van vakanties. In deze aflevering van LEK  zoekt Genootschap A.W.K. Voet van Oudheusden naar vakantievermaak in vroeger tijden.

tekst: Michiel Bugter

In de jaren dertig van de negentiende eeuw werd de zomervakantie voor kinderen ingevoerd. Dat had niet te maken met het werken op het land want het meeste werk vond immers plaats in het voorjaar en de herfst. Nee, men vond het ongezond om kinderen in de hitte in schoolgebouwen te laten blijven. Kinderarbeid was in die tijd nog heel gewoon en deze vakantie was beslist niet voor alle kinderen weggelegd.

Aan het begin van de twintigste eeuw werd vakantie voor werknemers mondjesmaat ingevoerd, nadat in de jaren ervoor vakbondsleiders stevig hadden gepleit voor een betaald verlof. Pas na de Tweede Wereldoorlog gebeurde dat op grotere schaal. Toen kregen arbeiders naast doorbetaalde vakantie ook een extra toeslag, het vakantiegeld. Werkgevers zagen in dat fitte en uitgeruste medewerkers nu eenmaal productiever zijn

Bermtoerisme
De eigen auto zorgde ervoor dat men er steeds verder op uit kon trekken. Een bijzonder (en typisch Nederlands) gevolg van de opkomst van die auto was het zogenaamde bermtoerisme. Mensen trokken naar de snelweg, zetten hun tentje op, picknickmandje erbij en gezellig met zijn allen kijken naar het voortrazende verkeer.

 


Gezellig recreëren in de berm, ergens in Nederland in de jaren zestig van de vorige eeuw.

Toeristen in Culemborg
In de vakanties kwamen en komen mensen naar Culemborg op zoek naar rust en vertier. De stad kende vanouds een aantal herbergen en logementen, al zal het merendeel van de gasten uit handelsreizigers hebben bestaan.

In de vorige eeuw  probeerde Culemborg ook te profiteren van het groeiend toerisme en werden o.a. door de gemeente voorzieningen ingericht om het de bezoekers aan niets te laten ontbreken. Culemborg had een eigen VVV, waar bezoekers terecht konden voor allerlei informatie en tips. Inmiddels is er een Toeristisch Informatiepunt (TIP) te vinden in het oude Stadhuis op de Vismarkt.

Een van de attracties was de jachthaven in Culemborg, waar bezitters van allerlei vaartuigen in de vakantie aanlegden en in de stad hun vertier zochten.

haven Culemborg
De haven in de vorige eeuw. Het vissende jongetje zit op de kunstmatige waterloop waarmee in die tijd vers water de grachten in werd gepompt.
(Voetnoot 2015-56 p 24)

Lekker aan het water in de zomer!
Een stad aan het water: in de vakantie werd er gezwommen. Dat is altijd een populair tijdverdrijf geweest maar niet zonder risico. Regelmatig verdronken er zwemmers in de Lek, die indertijd ook veel sneller stroomde. In 1883 wordt het “Culemborgsche Badhuis” aangelegd, dat bestaat uit vier drijvende kuipen in de Lek. Het is geen commercieel succes en na een tiental jaren sluit het bad.

In 1923 wordt een heus zwembad aangelegd onder de spoordijk, dat in de Tweede Wereldoorlog verwoest wordt. Een nieuw zwembad in de rivier (bij het “Pikse Boogerdje”) moet in de jaren zestig sluiten vanwege de enorme watervervuiling. Hoewel zwemmen in de Lek officieel verboden is vormen de vele strandjes in de vakanties ook nu nog een welkome plek voor verkoeling en waterpret.

Zwembad CulemborgHet zwembad in uit 1923 onder de spoordijk. Prentbriefkaart uit 1935.

(Voetnoot 2015-56 p 53)

 

Voet van Oudheusden
Een uitgebreid artikel over het zwemmen in Culemborg is te vinden op de website Culemborg zoals het was, www.culemborgzoalshetwas.nl/zwemmen.html .
Alles over de rivier kun je lezen in Voetnoot nummer 56 uit 2015. Die kun je  terugvinden via  www.voetvanoudheusden.nl. Je kunt daar heel veel vinden over de geschiedenis van Culemborg en je meteen aanmelden als lid van het Genootschap. Dan blijf je op de hoogte van alle activiteiten van deze bloeiende vereniging en je ontvangt een prachtig welkomstpakket. Fijn voor op vakantie!