In een stad als Culemborg viel altijd wat te vieren. En als je door de agenda van een willekeurige week anno 2016 bladert, lijkt daar niet zoveel aan veranderd. In deze aflevering van LEK Magazine staat het Genootschap A.W.K. Voet van Oudheusden stil bij een heel bijzondere viering in 1952.

tekst: Michiel Bugter

Met name voor de Reformatie (eind van de zestiende eeuw) werden veel katholieke feesten gevierd, die gepaard gingen met bijzondere vieringen in de kerk en soms met een processie. Ook werden volksfeesten gevierd, denk aan Sint Maarten.  Natuurlijk vierden mensen ook in het verleden hoogtijdagen. Doopfeesten, bruiloften en bijvoorbeeld oogstfeesten. We kennen dergelijke taferelen van schilderijen van Pieter Bruegel.

Herdenkingen
Veel feesten, vooral in de moderne tijd, gaan over het herdenken van gebeurtenissen uit het verleden. Soms zijn dat jubilea van plaatselijke instellingen, soms een jubileum van een staatshoofd. Die feesten waren en zijn bedoeld om de maatschappelijke verbondenheid  te vergroten.  In dit artikel staan een bijzonder voorbeeld uit de recente Culemborgse geschiedenis centraal.

Culemborg en Afrika
In 1952 is het 300 jaar geleden dat Jan van Riebeeck voet aan wal zette in het zuidelijkste stukje van Afrika en daar een pleisterplaats voor VOC-schepen stichtte. Die kaapkolonie is nu Zuid-Afrika. De banden tussen Culemborg en Zuid-Afrika waren hecht, in 1952. Er wordt flink uitgepakt: een wandeltocht, een wielerwedstrijd, een tentoonstelling, een speciaal gecomponeerd muziekstuk, enzovoorts.

Pas in de jaren zeventig gaat de apartheid – die er in 1952 natuurlijk ook al was – een rol spelen in de verhoudingen, die tot aan het afschaffen ervan in 1990 sterk zullen bekoelen en pas na 1993 weer worden hersteld.

juliana

Koningin Juliana (1909-2004) brengt op 28 mei 1952 een bezoek aan Culemborg ten gelegenheid van het Van Riebeeck-jaar. Hier bekijkt ze een deel van de tentoonstelling, vermoedelijk in het Van Riebeeckhuis en maakt ze een wandeling door de stad onder begeleiding van Burgemeester Van Koningsbruggen, toegejuicht door enthousiaste Culemborgers.

opening-feesten-markt

Vlaggenparade ter bij de opening van de feesten op de markt. Aan het defilé werd deelgenomen door turnverenigingen, muziekkorpsen en vele vlaggen werden meegedragen.

 

markt-nagebouwdOok in Zuid-Afrika viert men dat het 300 jaar geleden is dan Van Riebeeck arriveerde. Men bouwt zelfs het stadhuis en de Markt van Culemborg na om die gebeurtenis luister bij te zetten!

 

 

 

 

 

postzegels

In de jaren ‘50 was postzegels verzamelen nog veel populairder dan tegenwoordig. Voor zo een bijzondere viering werden speciale zegels uitgegeven, en een sluitzegel om de ‘eerstedags-envelop’ mee dicht te plakken. Voorbeelden hiervan zijn nog te zien in het Van Riebeeckhuis in Culemborg, waar ook het Van Riebeeck-museum gevestigd is.

 

Bronnen

Over de viering van Van Riebeeck is in 2002 (na 350 jaar!) een Voetnoot verschenen. Die kunt u terugvinden via  www.voetvanoudheusden.nl. U kunt daar heel veel vinden over de geschiedenis van Culemborg en u meteen aanmelden als lid. Dan bent u helemaal op de hoogte als Culemborg in 2018 viert dat de stad 700 jaar stadsrechten heeft!

Een fraai overzicht biedt ook de website Culemborg zoals het was: http://www.culemborgzoalshetwas.nl/janvanriebeeckfeesten.html